Sekstant jest precyzyjnym, optycznym przyrządem nawigacyjnym, służącym do mierzenia kątów poziomych i pionowych. W nawigacji astronomicznej stosuję się go przy pomiarach wysokości ciał niebieskich nad horyzontem, a w nawigacji terestrycznej do mierzenia kątów pionowych oraz poziomych pomiędzy obiektami widocznymi na Ziemi.

Sekstant składa się z ramy w kształcie wycinka koła którego kąt środkowy zwykle wynosi około 60°, czyli stanowi wycinek jednej szóstej koła. Stąd też jego nazwa, od łacińskiego słowa sexta. Dawniej używano oktantów, w których rama była wycinkiem 1/8 kąta pełnego.
Łuk wycinka koła zwany jest limbusem, na którym jest naniesiona w stopniach podziałka. Środek wycinka koła jest jednocześnie środkiem ruchomego lusterka, do którego przymocowane jest ruchome ramię zwane alidadą. Dolna część alidady, która przesuwa się po limbusie, jest zaopatrzona w indeks (noniusz kątowy), który wskazuje kąt o jaki przesunięto alidadę z położenia zerowego. Alidada wyposażona jest w śrubę mikrometryczną w celu dokładniejszego odczytu kąta.
Aby uniknąć konieczności mnożenia wyniku przez dwa, ponieważ rzeczywista wysokość jest dwukrotnie większa od kąta przesunięcia alidady, podziałkę na limbusie dwukrotnie zagęszczono. Przez co zakres pomiarowy sekstantu wynosi 2 x 1/6 kąta pełnego, czyli 120°.
Ponadto do ramy przymocowane są szkła przyciemniające, luneta, rękojeść oraz lusterko stałe - podzielone na dwie części z której jedna jest rzeczywistym lustrem a druga jest przezroczysta.

Pomiar kąta za pomocą sekstantu polega na wycelowaniu lunetki na horyzont lub obiekt i takim ustawieniem alidady, kiedy to obraz obserwowanego ciała lub obiektu, odbitego kolejno od ruchomego i stałego lusterka, pokryje się z horyzontem lub obiektem widzianym przez przezroczystą część lusterka stałego.

• Dla wysokości ciał niebieskich
  Do obrazu rzeczywistego (widnokręgu) widzianego przez część przezroczystą lusterka stałego należy sprowadzić obraz Słońca (lub Księżyca) odbitego kolejno od ruchomego i stałego lusterka.
• Dla pomiaru kąta poziomego
  Obraz rzeczywisty obiektu A, widoczny przez część przezroczystą lusterka stałego musi pokryć się z obiektem B, odbitym kolejno od ruchomego i stałego lusterka.
• Dla pomiaru kąta pionowego
  Trzeba doprowadzić do styku wierzchołka obrazu rzeczywistego widocznego w części przezroczystej lusterka stałego z podstawą obrazu odbitego kolejno od ruchomego i stałego lusterka.

Błędy sekstantu

Błąd certyfikatu - są to błędy stałe, które wynikają z niedokładności w trakcie produkcji przyrządu. Ich suma jest podawana w certyfikacie sekstantu przez producenta. Aby otrzymać poprawną wartość zmierzonego kąta, błąd certyfikatu należy dodać do wyniku pomiaru.

Błąd indeksu - są to błędy zmienne