Księżyc

Zasada otrzymywania linii pozycyjnej z Księżyca jest taka sama jak ze Słońca. Są jednak pewne różnice w szczegółach:

• dochodzi poprawka v, dodawana do GHA
• dochodzi poprawka HP (paralaksa horyzontalna), potrzebna do poprawienia wysokości.
• z innego miejsca z RA bierzesz poprawki na wysokość Księżyca i poprawki te są w sumie bardzo duże.
• dochodzi poprawka (pół stopnia!), jeśli mierzysz górną krawędź.

Przykład: 22.08.1980 godz. 20h 42m 15s
Zmierzyłeś dolną krawędź Księżyca: h = 27°45,0'
Poprawianie GHA i Dec.:
Do RA, rubryka MOON, wchodzisz godz. 20.
Przepisz:

Popraw: GHA o 42^m15^s +v, a Dec. o d (wszystko z rubryki MOON w "Increments and corrections")

Poprawianie wysokości: Wszystkie poprawki sa na 2 ostatnich stronach RA.

Tą wielkością wchodzisz do kolumny 25° - 29°, w pionie wchodzisz na 27°, w poziomie - na 4o'. Odczytujesz 59,9'. Jedź dalej tą kolumną do dołu. Na skrzyżowaniu rubryki L (Lower limb - dolna krawędź) oraz liczby 57,9 z rubryki HP (horizontal parallax) odczytaj poprawkę 5,2'.

Dodaj to wszystko:

Uwaga! Jeśli mierzysz górną krawędź, różnice sa dwie:

• ostatnią poprawkę (HP) bierzesz z rubryki U (Upper limb), a nie z L (Lower limb)
• od ostatecznego wyniku odejmujesz 30'.

Uwagi praktyczne:

1. Przez kilka dni w miesiacu możesz robić jednocześnie dwie linie pozycyjne na Słońce i Księżyc, więc od razu masz wówczas pozycję fix.

2. Przy Księżycu zawsze sprawdzaj, czy jego deklinacja rośnie czy maleje (poprawkę d wówczas dodajesz lub odejmujesz), bo jego deklinacja zmienia się mniej więcej co 2 tygodnie z północnej na południową i odwrotnie.

3. Z Księżyca możesz otrzymać szerokość, jeśli złapiesz jego kulminację. Czas kulminacji bierzesz z rubryki MOON, Mer. Pass. Upper. Obliczenia jak przy kulminacji Słońca.

Planety

W praktyce robi się linie z Wenus i Jowisza, które sa bardzo jasne. Zasada - jak przy Słońcu. Dane bierzesz z lewej strony RA z rubryk Venus, Jupiter.

Różnice:

1. Dochodzi poprawka v do GHA. Jest ona na samym dole kolumny GHA danej planety. Uwaga! Przy Wenus poprawka ta jest w niektórych okresach ujemna. Wówczas trzeba ją odjać (dodać algebraicznie ze znakiem ujemnym).

2. Poprawkę na wysokość bierzesz z rubryki "Stars and planets" na sztywnej wkładce. Poprawka ta jest zawsze ujemna.

3. W przypadku Wenus - uwzględniasz dodatkową poprawkę (Additional corrn) na porę roku. Jest ona zawsze dodatnia i wynosi 0,2' - 0,7' (patrz sztywna wkładka).

Gwiazdy

Aby uniknąć podawania GHA na każdą godzinę dla każdej gwiazdy, co rozbudowywałoby RA do rozmiarów kilkutomowego dzieła, posłużono się tu pewną kombinacją z punktem Barana i SHA (Sideral Hour Angle). Jeśli chcesz wiedzieć dokładnie o co tu chodzi, poczytaj sobie do poduszki dzieła teoretyczne. Jeśli nie masz ambicji robienia doktoratu z astronawigacji - machnij ręka na te epokowe dzieła i czytaj dalej.
Spróbuję to wyjaśnić łopatologicznie:

1. Umówmy się, że istnieje niewidoczna gwiazda, która się nazywa Aries (punkt Barana). Ponieważ kręci się ona wokół Ziemi, więc ma swój GHA, ale jest dziwna, bo stale ma deklinację =0.

2. Umówmy się, że gwiazda, którą właśnie namierzasz, ma jakąś odległość (kątową) od gwiazdy Aries. Odległość ta nazywa się SHA i zmienia się bardzo wolno (mniej więcej o 0,1'na tydzień).

3. Z tego wynika, że: GHA* = GHA g + SHA*
czyli GHA gwiazdy = GHA Aries + SHA tej gwiazdy (patrz rysunek)

Przykład:
22.08.1980 o godz. 20h 25m 14s złapałeś wysokość gwiazdy Dubhe (tylne koło Wielkiego Wozu, bliższe Gwiazdy Polarnej).

Obliczasz:

Dalej - obliczasz LHA, Dec. i postępujesz identycznie, jak ze Słońcem. Deklinację odczytujesz z rubryki Stars Dec. Nie ma tu żadnych innych poprawek, bo SHA i Dec. zmieniają się minimalnie. Poprawkę na wysokość gwiazdy bierzesz z wkładki, rubryka "Stars and Planets". Poprawka ta jest zawsze ujemna.